Воскресенье, 24 09 2017
Войти Регистрация

Войти в аккаунт

Логин *
Пароль *
Запомнить меня

Создать аккаунт

Обязательные поля помечены звездочкой (*).
Имя *
Логин *
Пароль *
Подтверждение пароля *
Email *
Подтверждение email *
Защита от ботов *

Знаёмцеся: кітайскі паэт Ван Цзянчжао

  • Воскресенье, 16 июля 2017 20:55

Выдавецкім домам “Звязда” прароблена велізарная праца па знаёмству беларускага чытача з кітайскай паэзіяй на мове Францыска Скарыны, Янкі Купалы, Максіма Багдановіча… Анталогія Міколы Мятліцкага “Пад крыламі Дракона: Сто паэтаў Кітая”, восем кніг у серыі “Светлыя знакі: паэты Кітая”, многія публікацыі ў часопісах “Полымя”, “Маладосць”, газеце “Літаратура і мастацтва”… Хто толькі не спрычыніўся да працы над перакладамі кітайскай паэзіі ў апошнія пяць гадоў… Навум Гальпяровіч, Леанід Дранько-Майсюк, Алесь Бадак, Валерыя Саротнік, Таццяна Сівец, Рагнед Малахоўскі, Юлія Алейчанка… Кожны з іх прыўнёс у пашырэнне абсягаў кітайскай паэзіі ў Беларусі нешта сваё, уласнае… Вось і ў выпадку з перакладамі Ван Цзянчжао – таксама…

Горад Хучжоу – з правінцыі Чжэцзян. Тут і нарадзіўся кітайскі паэт і літаратуразнаўца Ван Цзянчжао. У кастрычніку 1963 года. Насельніцтва Хучжоу – крыху болей за мільён… Малы горад па кітайскіх мерках. Дзе яму мерацца з Шанхаем і Пекінам, насельніцтва якіх складае 24 і 21 мільёны чалавек адпаведна. А ў Цзянцзіні – болей 14 мільёнаў. Не шмат меней – у Гуанчжоу, ва Ухані… Крыху меней за дзесяць мільёнаў – у Ханчжоу, Дунганю, Шэньяне, Чунцыні… Болей пяці мільёнаў – у Сіані, Нанкіне, Сучжоу. Блізка да гэтага – у Харбіне, Даляне, Цзінані… Так што Хучжоу не ўваходзіцть нават у першую сотню гарадоў Кітая… І тым не меней яго гістарычная памяць не меней цікавая, чым у астатніх вялікіх гарадскіх паселішч Паднябеснай. Побач з Хучжоу – возера Тайху, трэцяе па велічыне з прэснаводных вадаёмаў Кітая. Адсюль – вытокі ракі Сучжаухэ, якая працякае праз цэнтр Шанхая…

Тут, у Хучжоу, жыў легендарны паэт Лу Юй, які лічыцца стваральнікам першага пісьмовага трактата пра чай – “Чайны канон”. Без яго запісаў нельга ўвогуле ўявіць развіццё чайнай культуры. Хучжоу ў Кітаі славіцца яшчэ і вырабам пішучых пэндзляў. Існуе і выказванне паэта Дай Бяоюаня: “ Я наведаў амаль усе прыгожыя гарады краіны, але, думаю, што толькі Хучжоу – падыходзіць для пражывання на ўсё жыццё”. З горадам сваімі лёсамі звязаны такія легенды кітайскай паэзіі, кітайскай культуры, як Су Дунпо, Ван Сянчжы, Мі Фу, Ван Шыпэн.

Такі горад, такія вытокі – у Ван Цзянчжао і яго паэзіі. Кандыдат навук па гісторыі замежнай паэзіі, ён яшчэ з’яўляецца і доктарам гісторыі неапаэзіі Кітая. Зараз займае пасаду прафесара Інстытута замежнай літаратуры Пекінскага універсітэта замежных моў. Аўтар манаграфій “Літаратурная дружба паміж Кітаем і Расіяй: руская савецкая літаратура і літаратура Кітая XX стагоддзя”, “Мадэрнісцкая паэзія Кітая XX стагоддзя” і многіх літаратурна-крытычных і гісторыка-літаратурных артыкулаў. На кітайскую мову пераклаў кнігі вершаў Аляксандра Блока, Барыса Паплаўскага. Выступіў у ролі рэдактара шэрагу кніг серый “Руская культура сярэбранага века”, “Руская думка”. А таксама адрэдагаваў кітайскае выданне пяцітомнага Збору твораў Марыны Цвятаевай.

Як паэт выступаў і працягвае выступаць у часопісах “Народная літаратура”, “Часопіс паэзіі”, “Кітайскія пісьменнікі”, “Майстры” і інш. Вершы Ван Цзянчжао змешчаны болей як у 30 калектыўных зборніках. Зараз творы нашага кітайскага сябра ўпершыню гучаць па-беларуску. Перакладчык – Мікола Мятліцкі. “…Па нявернай дарозе/ на захад крочыў заклеймаваны паэт./ І пасля сямі сутак бадзяння заўважыў,/ што дом заўжды за спіной” (з верша “Снежаньскі госць”, 10 кастрычніка 1998 года). І апошнія радкі з гэтага твора: “Стань на дыбачкі./ Ці чуеш гук снегу?”. Ван Цзянчжао, як і многія яго папярэднікі (як і Су Дунпо, які жыў у родным горадзе кітайскага паэта – нашага сучасніка), шукае свае ўласныя мастацкія сімвалы праз уважлдівы зварот да навакольных пейзажаў. Ён словам як хірургічным інстурментам выяўляе галоўныя мастацкія фарбы і колеры. Часам карціны, падказаныя блізкай прасторай, разбіваюцца, рассыпаюцца, асколкамі разлятаюцца ў розныя бакі… Галоўнае, як на мой погляд, у такіх абставінах – не згубіць сябе, свае эстэтычныя перакананні. Дзеля гэтага трэба быць моцным. І тады можна будзе паспрабаваць утрымаць “лёс у далоні”… Што і імкнецца зрабіць цікавы кітайскі паэт Ван Цзянчжао, які пачынае свой шлях да беларускага чытача.

Падборка вершаў Ван Цзянчжао – з другой аўтарскай анталогіі Міколы Мятліцкага, які цяпер ужо прадстаўляе кітайскую паэзію XX стагоддзя…

Алесь Карлюкевіч

 

ВАН ЦЗЯНЬЧЖАО

(н. 1963 г.)

 

Снежаньскі госць

 

1

Паветрам блакітным растала цямрэча начы

і скрозь месяца вушы

спакушае паўночныя ліхтары,

не набліжаецца – у сапраўднасці.

 

2

Да астатняй рабрыны Бога падобны

нахабна паголены клён

стаіць на парывістым, сіберным ветры…

 

3

Цёмна-зялёныя паштовыя скрынкі

адна за адной мільгаюць па баках маставой.

Чакаюць аб’едкаў пачуццяў

іх уздутыя жываты.

 

4

Па нявернай дарозе

на захад крочыў заклеймаваны паэт.

І пасля сямі сутак бадзяння заўважыў,

што дом заўжды за спіной.

 

5

Убогі з разяўленым чорным ротам,

ротам, які шырэй гэтага свету…

Выцвітае асляпляльна бялюткі снег.

 

6

За пер’е лягчэй зоркі плывуць

у міг падзення анёла.

 

7

Блакітная душа сляпой жанчыны,

што грае на піяніна,

трывала абвязаная водарасцямі

музыкальнага ўрока.

У розніцу прадае яна белае цела –

кожны дзень націскае

на чорныя клавішы.

Спакуслівы гук.

 

8

Цвіце наперадзе могільнік –

здалёк падобны на заход сонца.

Здзівішся рэдкай цішы –

калі свішча вецер паўночны.

 

9

Сцюдзёны вецер твар абвявае –

быццам цераз паветра прыцьмелае

прыклеілі на цёмна-фіялетавы

ватны халат

жоўтую этыкетку.

 

10

Віртуальнае начное неба з’яўляецца на экране камп’ютара.

Месца для прыпынку шукаеш ты на зменлівай дарозе.

 

11

У архітэктурны ансамбль уцінаюцца рэйкі.

У бясконцасць працягнуты пуць.

Міг развітання з радзімай прыгадвае

змораны падарожжамі блудны сын у запозненым цягніку.

 

12

Аднойчы ноччу без вестак

прапала мая каханая.

Поўня-аэрастат

нябачна плыве над галінамі.

Рука, што за нітку тузае,

уся ў каляровых асколках шкла.

 

13

Страціўшы розум Ван Гог,

абвязаны плюшчамі атрутнымі,

пачаў мурлыкаць

элегію Рыльке.

 

14

Канец снежня.

Як дазнацца,

каго выпускаць

з клеткі пустой?

 

15

Стань на дыбачкі.

Ці чуеш гук снегу?

 

10.01.1998 г.

 

 

Учарашняй ноччу

 

Учарашняю ноччу вецер

выглядваў

з патакі летняй спякоты.

Вярба ля акна

галавою ківае.

А твае ручкі, якія чырыкаюць,

быццам птушка,

па пенападобнай клавіятуры

барабаняць.

Іерогліфы чорнымі пёркамі

спадаюць з экрана.

Падумаў і выкрасліў нарэшце канец,

той, што не лез у раман,

і зрабіў з яго неяк

антылірычны верш –

на адлегласці ростані зорак з зоркамі;

і змусіў вымысел памкнуцца з варотаў

насустрач люстраным каштоўнасцям жыцця.

 

Я патрапіў у царства сну

і, нібы праз сон, дазнаўся,

што

Бог

неразумны,

ад любові якога

нарадзіўся вялікі рой зямных пчол.

 

18.06.2000 г.

 

 

Люстра

 

Люстра велічынёй з неба

у сапраўднасці і ёсць само неба,

якое разгадвае паўсядзённасць нашу.

Праз воблакі і туман

душ нашых таямніцы раскопвае,

як рабаўнік – магілы.

Пра Бога, каму варта і пакланіцца, звонка спяваюць

прыхільнікі, паказваючы на неба.

А само ранішняе сонца

падобнае на бестурботнага дурасліўца,

які топча пяшчотны лотас

сваімі бязлікімі босымі ножкамі.

 

04.10.2000 г.

 

 

Жанчына

 

Калі жанчына зрабілася

метафарай белага снегу,

ціха паплыла

папяровая ласка

пад гук зарападу.

У зімовым пакойчыку

глядзяць вочы ў вочы

праз люстра бесперапынна,

быццам адзінота

прадузята глядзіць на самоту,

націскаючы пяшчотную кнопку пачуццяў.

Пекінскі смутак…

 

Пачуцці схаваў за руінамі сэрца,

якія ўраз бы сагрэлі дзяўчатам вулічным

замёрзлыя паясніцы

і анямелыя позіркі…

Туманная ноч здранцвела,

але робіцца яснай.

Магчыма, рассеецца і смуга.

 

25.01.2001 г.

 

 

Цягнік

 

Цягнік са свістам, што павёз цябе,

бязлітасна варочаючы колы,

сляпой пачварай

праімчаўся міма дома нашага

па скасцянелых рэйках.

А я затрымаўся ў дарозе,

не вярнуўся дамоў, дзе чулася дыханне тваё.

Мне не пазірнуць з балкона на цябе

у белай сукенцы,

на вобраз, што падаўна ўрэзаўся ў маю душу.

“Спазніцца, спазніцца” – гэта было

словам самым пагрозным у гады школьныя.

Як калючкі кустоўя руж –

яно раз за разам кратае мяне ўспамінамі,

мучыць, не дазваляе ўсвядоміць,

не дае настроіцца на лірычную хвалю.

Вытыркнуўшы чорны язык, поўнач

ліжа сарамлівы досвітак.

Так, у кахання расклад свой.

Шкада, што я прыпазніўся…

Далоў вагоны гісторыі,

апранутыя ў змяіную скуру.

Перабягу вуліцу на чырвонае святло,

прадоўжу ў бегу спаборнічаць

з часам.

 

04.09.2003 г.

 

 

Я бачыў, як ты плакала

 

…Я бачыў, як крыштальныя слёзы

бру

       і

          ліся

                          з

                              тваіх воч

                                              на лёсу талерку,

быццам гора выбівалася з разарванага сэрца,

і твар твой

быў апалены гарачынёй слёз.

 

Сціскаючы моцна сурвэтку, як лёс у далоні,

ты сядзела ля ложка,

дугой выгіналася,

схаваць спрабавала пачуцці.

 

Твае тонкія пальцы

часам шчыльна сціскаліся, а часам слабелі…

 

20.12.2005 г.

 

 

Яблычак

 

Па медным даху бягуць дажджавыя кроплі,

асвятляюць свет ліхтарыкі яблыкаў

забыцця…

 

…Кастрычнік, брат восені – ад аднае і тае ж маці,

нараджаюцца ў адначассе і ўраджай, і страта.

Беспрытульны сабака выбег з клуба і брэша,

не ведаючы, куды скоціцца гэты свет.

 

Імчацца суцемкі,

няма ліхтароў,

бліскоча яблычак…

 

21.10.2009 г.

 

 

Варона на снезе

 

Снег. Варона,

якая праглынула адзіноту сусвету,

падрала старую сарочку суцемак,

прарэзліва ўскрыкнуўшы.

 

Тонкімі кіпцямі капаецца ў снезе

ў прэлай лістоце,

быццам шукае пёры сваіх суродзічаў

і хлебныя крошкі ісціны.

 

Ля дарогі хістаецца на ветры клён

гарбаты, быццам бабулька,

скура ў якой не мяккая,

мелодыя якой не чароўная –

і корміць варону галодную астатняй вячэрай,

скінуўшы адзін слой ссохлай кары.

 

Быццё, здаецца, служыць сцвярджэнню ісцін.

Цячэ вада талая, змывае

негатыў аднае чорна-белае фотакарткі,

ноччу

застывае ў халодным тумане

знаёмая нам варона.

 

29.12.2009 г.

 

 

Усю вечнасць і адно імгненне

 

Суцэльны паток крыку і шчэбету, – своеасаблівы сігнал,

Плыве, чапляючы антэны хмарачосаў,

І вось я трымаю ў далоні тваю прачулую смс-ку,

Як быццам – у абдымках урачыстага свята.

 

Тут жа папраўляю чырвоны джэмпер паверх штаноў,

Апераджаючы рэальнасць, думаю аб маёй прыгажуні,

А свавольныя рукі ўжо будуюць крыштальны замак кахання,

Застаецца толькі ўзяць і ўдваіх завяршыць задуму;

 

Ды жыццё, даходзячы да гэтага моманту, замірае…

Вечна кахаць мне цябе, вечна…

 

Ах, не, да вечнасці абавязкова патрэбна

                                 дадаць яшчэ імгненне адно!

 

Пераклад з кітайскай Міколы Мятліцкага

Прочитано 266 раз
Авторизуйтесь, чтобы получить возможность оставлять комментарии